maandag 15 december 2014

De Fabeltjeskrant



“Zeg kereltje, wat wil je later worden als je groot bent?” Ook aan mij is vroeger de vraag vaak gesteld. Ik kan me niet herinneren dat ik deze vraag ooit duidelijk en eensluidend beantwoordde. Er was maar één beroep dat in die tijd grote indruk op mij maakte, dat van loonwerker. Bonkige aardappels van kerels met machtige machines die bij ons de gierkelder leegzogen en hooibalen persten. Stoer en stinkend maar niet mijn roeping. Het kwam wellicht doordat de indruk die deze klonten op mij maakten, het niet haalde bij mijn echte passie in mijn kinderjaren: De Fabeltjeskrant.

In retroperspectief durf ik de stelling aan dat social media in de late jaren ’60 en de vroege jaren ’70 mij met de paplepel is ingegoten. Social media is niet in Silicon Valley begonnen. De bakermat van de huidige social media is Het Praathuis van Bor de Wolf in de Fabeltjeskrant. Ik was er bij, samen met mijn broers. Ik wist het. Ik wilde later Bor de Wolf worden. Bor was als uitbater eigenlijk gewoon een social media manager avant-la-lettre. Ga maar na. In Het Praathuis kwam al het nieuws uit Fabeltjesland samen. De klachten, de roddels en de complimenten. Als Ed en Willem Bever weer een prima klus deden of Piet de Pad zijn patat verkwanselde, wist iedereen dat binnen 5 minuten. Mollen, postduiven en roddelnichten had je ook toen al. Lowieke de Vos en meneer De Raaf waren moderators en meneer De Uil een super-user. Nu zijn we verbaasd over de praktijken van de NSA maar in zijn tijd maakt Ome Gerrit de Postduif de brieven ook al open. Ondertussen holde de handhaver Zoef de Haas als een dolle in het rond, overal net te laat, net niet en door niemand serieus genomen. Of onze wetgevers en toezichthouders helemaal niet of juist teveel naar Zoefzoef hebben gekeken, daar ben ik nog niet achter.

Bor, die arme Bor probeerde het als een echte social media manager een beetje gezellig te houden. Soms lukte dat maar meestal werd het een puinhoop. Bezoekers, moderators, roddelnichten, toezichthouder: iedereen ligt continu met iedereen overhoop. Altijd is er ophef en altijd waait het weer over terwijl de overige fabeldieren, lurkend aan een glaasje grenadine, het geamuseerd gade slaan.

Ik zou als social media manager ook wel eens luid huilend het Enge Bos in wil rennen. Helaas zijn Bor, Praathuis en het Enge Bos verleden tijd. Ik moet verder en houd me bezig met de vraag “Hey gast, hoe ga jij je tijd invullen als je oud bent?” Geen idee. Zou het iets betekenen dat fan ben van Frank Underwood uit House of Cards?

maandag 8 december 2014

Daan en de Maan



Daan en de maan

Het is een mooie jonge zaterdagavond op het Leidseplein in Amsterdam. De volle maan staat blozend boven twee enorme Heineken glazen. Zijn licht kleurt de grijze haardos van mijn vriend Daan sprookjesachtig blauw. Zelfs zijn snor lijkt een blauwachtig licht uit te stralen.

Daan is zich niet bewust van deze schoonheid. Daan geniet vooral na van de twee FeBo kroketten die hij zojuist naar binnen werkte. Zijn gedachten zijn bij de digitalisering die ook de FeBo heeft getroffen. Geen verweerde foto’s meer, geen gulzig rukken aan een vettig haakje. Nee, het display toon keurig digitaal fotomateriaal van diverse snacks. Met een lichte tik van je vinger opent zich het luikje met de dampende versnapering van jouw keuze. Daan zag het, Daan deed het. Tijdens het proces zakte zijn mond steeds verder open zodat het binnenschuiven van twee kroketten slechts een fluitje van een cent was.

We zijn onderweg naar The Waterboys in Paradiso. Een band die we 30 jaar geleden ook  zagen. In die tijd voetbalden we samen, dronken bier en aten kroketten. Daan had ook toen al een imposante haardos en een snor die onlosmakelijk verbonden is aan de jaren ’80. Hij beschikte over  een begenadigde techniek en een fluwelen linkerbeen. Ik niet. Daan wist dat draven niet zijn sterkste punt was en beperkte daarom zijn actieradius tot de linkerkant van het veld en dan ook nog het gebied 10 meter vóór en 10 meter óver de middellijn. Het draven mocht ik doen. 30 jaar later posteert Daan zich linksmid in de grote zaal, ik draaf naar de bar.

In Paradiso stikt  het van de voormalige begenadigde linkspoten en de dolle dravers van de onderbond. Voetballen doen ze al lang niet meer maar zweten wel. De poptempel druipt van het zweet, de hele tent wordt opgezweept door de prachtige folky viool van Steve Wickham: het geluid van alle tijden. Iedere 5 minuten passeert een oksel mijn neus en oren. Zo’n 40 centimeter daarboven een stuk of 5 grote pilzen waar ik regelmatig een klets van opvang. Daan heeft geen last van oksel of kletsen bier op zijn hoofd. De grijze krullen en de neerwaarts krullende snor torenen boven de kale en kalende kruinen uit. Minzaam lachend en intens genietend ondergaat Daan de hoogmis van folky blues en fijne rock.

Net als toen op de Achterhoekse velden verlaten we hijgend het strijdtoneel. Net als toen draait Daan eerst een shagje. En profile zie ik hoe hij diep inhaleert en de rook door zijn snor uitblaast. Hoog boven hem de maan. Zijn snor is the crescent, zijn hoofd the whole of the moon.
Tijd voor een kroketje.

zondag 30 november 2014

Clubliefde

Ouderdom en intolerantie is een veel voorkomende combinatie. Als je ouder wordt, mag je namelijk ongegeneerd foeteren op alles dat anders is. Vooral in relatie tot zaken die vroeger veel beter waren of simpelweg niet bestonden: onze sportprestaties waren beter en 100% clean, in de regeringen zaten louter fatsoenlijke bekwame lieden en als er al een diefstalletje was, dan zeker niet bij een oud vrouwtje. De jeugd van vroeger was enthousiast, beleefd en niet gedrogeerd. Iedereen was iedereens vriend zonder dat daar die vermaledijde sociale media aan te pas kwamen.
 
Hoewel er geen hond luistert naar klagende ouderen, kan ik me nu al verheugen op de momenten dat ik helemaal los kan gaan op het pensioenstelsel, de zorg, het verkeer, de horeca, gedoogbeleid, Humberto Tan of een willekeurig Afrikaans land. Lekker ongefundeerd fulmineren, vooral niet consequent zijn en het nooit bij mezelf zoeken. Het kan, het mag, altijd en overal.
 
Ook mijn meningen zullen straks ruimtes vullen. Meningen die misschien anders zijn dan vroeger. Cynischer, bitter door telleurstellingen. Wellicht milder of realistischer door opgedane kennis. Het hoort er bij.
 
Maar toch: er is één ding sterker dan voortschrijdend inzicht, levenswijsheid en totale verbittering. Eén overtuiging die altijd standhoudt. Een overtuiging die ontstaat wanneer je als klein jochie voor het eerst tegen een bal trapt, voor het eerst echte voetballers op TV ziet en dan definitief beklijft bij het betreden van een echt stadion aan de hand van je vader. Clubliefde! De pijnlijke verhouding met iets je diep raakt maar waar je geen enkele invloed op hebt. De liefde die je laat hunkeren, smachten en wachten. De liefde die jouw zo vaak teleurstelt, je op je knieën dwingt maar uiteindelijk, uiteindelijk tot een fantastisch hoogtepunt brengt. Zonder pijn geen liefde. Fans van Ajax kennen geen pijn.
 
Ik was een mannetje van een jaar of zeven en er slopen twee onmogelijke liefdes in mijn kleine hartje.  Ik voelde de strijd. Uiteindelijk vonden Feyenoord en De Graafschap een plekje. Wat hebben die geliefden mij een pijn bezorgd! Keer op keer kreeg ik een stomp voor mijn kop omdat ambitie, traditie en talent het aflegden tegen onzin, onkunde en onbenul. Hoe vaak zit ik vloekend voor de buis, hang ik jankend boven de krant? Wanbeleid, financiële afgrond, miskopen en weer nèt niet. Gelukkig is er altijd hoop. Altijd. Soms tegen beter weten in. En heel soms is er dan die euforie. Die extase, dat brullende orgasme, jankend. Jankend om een afgewende degradatie, periodetitel of promotie (De Graafschap). Jubelend jankend om een spaarzame titel, KNVB-beter, UEFA-cup of – met de realiteit van nu – een overwinning op Sevilla (Feyenoord). Even geen pijn of frustratie maar een deinende Kuip of een kolkende Vijverberg vol sentimentele boeren. De hoogmis van liefde.
Later. Later zal mijn kritiek venijniger zijn. Soms sentimenteler maar mijn liefde voor Feyenoord en De Graafschap blijft. De euforie zal ik moeten temperen want geen hart is bestand tegen de strapatsen van de liefde. Clubliefde, verschrikkelijk, verschrikkelijk mooi.

maandag 24 november 2014

Gentlemen

Liverpool is een stad van kerels. Havenarbeiders die die van boxen en voetbal houden. Zwoegen op het veld, knokken in de ring en zuipen in de kroeg. Lekker overzichtelijk. Het leek me interessant om de wereld eens vanuit zo’n perspectief te bekijken. Daarom toog ik afgelopen weekend met mijn beste vrienden naar de stad die verdeeld is tussen Rood en Blauw.

Omdat Rood ‘Uit’ speelde, mengden we ons met bonkend hoofd en ogen die het daglicht nauwelijks konden verdragen in de blauwwitte stoet richting Goodison Park. Grauwe kerels, jongens en jongetjes: allemaal met een vastberaden blik en licht trillend van de testosteron. De ‘Hammers’ zouden die middag wel even met een pak slaag terug gestuurd worden naar fucking London. Voor het stadion – mooi midden in een woonwijk – kieperde iedereen nog even drie pints lager naar binnen, gevolgd door een peuk en een portie vette Fish ’n Chips. De wedstrijd kon beginnen.

In mijn werk ben ik er inmiddels aan gewend dat ieder woord, iedere komma en elke quote op een goudschaaltje wordt gelegd. Compliance officers, juristen, woordvoerders, communicatiedeskundigen: iedereen wikt en weegt totdat iedere zin, ieder woord zijn waarde volledig verliest. Steeds vaker betrap ik mezelf ook op wollig jargon, dubbelbodem-achtige compromissen en “met de wetenschap van nu had ik dat toen waarschijnlijk anders gezegd”. Gelukkig had het volk om me heen geen last van compromissen of wetenschappen van toen of nu. Je schreeuwt gewoon wat het eerst in je op komt. Hierbij geldt: een statement is geen statement als het niet begint met ‘Fucking’. Gewoon ‘Cunt’ stelt namelijk als scheldwoord niets voor, ‘fucking cunt’ is sterker. Een ‘Bloody Asshole’ is hooguit een ongemakkelijk kwaaltje maar bij een massaal ‘fucking bloody asshole’ weet de grensrechter dat hij mogelijk een waarnemingsfoutje heeft begaan.
Nog sterker is het om bij het uitroepen van bijvoorbeeld  “up yours, fucking pussy” overeind te komen, je borst op te pompen, armen zo wijd mogelijk te strekken en dan beide middelvingers keihard trillend omhoog steken. Dat je zoontjes van 9 en 10 naast je zitten, maakt echt helemaal niks uit. Wat een verademing.

Hoewel Everton won, heb ik eigenlijk de hele middag alleen maar middelvingers gezien. Gelukkig geen opgestoken duimpjes, geen ‘Like’ of ‘Favorite’,  laat staan een +1. En wat ik al helemaal niet gehoord heb is “Whoop, whoop”. Een verbijsterend fenomeen dat dat oprukt op social media platformen. Echt waar: er zijn volwassen kerels die reageren op een bericht met “Whoop whoop”! Ik weet zeker dat wanneer ik na de winnende goal “Whoop, whoop” had geroepen, ik vanuit Goodison Park, Whoop, de fucking Mercey in geflikkerd was. “Whoop, whoop” mag alleen hees gefluisterd worden door porno-actrices met opgespoten lippen.

Bij het verlaten van het stadion bleef ik nog even staan bij het standbeeld van clubicoon ‘Dixie’ Dean. Op de sokkel werd gesproken van all time top scorer, Icon, Evertonian maar bovenal van Gentleman. Want da’s belangrijk in Engeland. Dat je altijd en overal een fucking Gentleman bent. Ook in een stadion.

zondag 16 november 2014

Terroristische attractie

Onthoofd worden is geen pretje. Voor mij daarom de hoofdreden om niet nog een keer af te reizen naar prachtige plaatsen als Deir-al-Zor, Aleppo of welke stad dan ook in Syrië (ofwel IS, ofwel Het Kalifaat).

Onbevangen reden we er rond, het was 1994. Het zwaard werd door de plaatselijke bevolking slechts gehanteerd om knoeperts van meloenen te slachten.  Het koele rode vruchtvlees was voor het onverwachte bezoek van vier grote blonde kerels, opgevouwen in een groene Opel Kadett met een Nederlands kenteken.

Als het in die tijd al rommelde, dan gebeurde dat voornamelijk in de marge. De Muur was gevallen en de overgebleven dictaturen werden terroristische attracties. Dus zat ik een paar jaar later weer opgevouwen in een auto. Dit keer tussen woeste Paki’s en de onverschrokken Afghanen die een paar jaar ervoor de Russen vakkundig hun land uitknuppelden.

Via China, de 5.000 meter hoge Khunjarab pass over, dwars door de Hindu-kush reisde ik naar Peshawar, de hoofdstad van de North-West Frontier Province.  Een onbestuurbaar niemandsland tussen Pakistan en Afghanistan. Het land van  prachtige mannen met woeste baarden en een pakol nonchalant op hun kop geflikkerd.  Ik trok een shalwar-kameez aan en dook in een minibusje met muffe mannen. Mijn doel was Darra, een handelsdorpje in een gebied waarvan het onduidelijk is of het Paki of Afghani is. Dat doet er ook niet toe. Het regende lichtjes dus de roadblocks waren onbemand. In het busje maakte niemand zich druk over mijn aanwezigheid.  De mannen prevelden een gebed met het bidsnoer tussen hun vingers of streelden de geit tussen hun benen.

Darra kwam dichterbij, dit was duidelijk te horen aan geweervuur en kleine explosies. Het zorgde bij mij voor enige opwinding maar mijn reisgezelschap verblikte of verbloosde niet. Ik werd gedoogd. Een por en een hoofdknik betekende dat ik blijkbaar in Darra gearriveerd was.
Zelden waande ik mij in het Oosten zo in het Wilde Westen. Het was een combinatie van de Amerikaanse drooglegging, het Amsterdamse gedoogbeleid en Israëlische wapenindustrie, maar dan in Pakistan (of Afghanistan).  Kinderen vulden kogels met kruit, vrouwen in burqa brachten thee rond en ik had qua handel de keuze: Hasj per container of handwapens. Het was duidelijk dat ik mij hier bevond op het kruispunt van de drugs uit Afghanistan en de wapens uit Pakistan.

Een container (of een paar kilo) zuivere Afghaanse hasj leek aantrekkelijk maar logistiek nogal een uitdaging. Daarom maakte ik een praatje met enkele fabrikanten van Kalasjnikovs, Uzi’s, pump-guns, Glocks of wat je ook wil qua vuurkracht (voor Stingers en anti-tank wapens moest ik aan de andere kant van het dorp zijn). Het bleken aardige vakbekwame kerels. Geïnteresseerd in mij maar volstrekt ongeïnteresseerd in de bestemming van hun wapentuig. Ik probeerde een paar pistolen en joeg er magazijn kogels doorheen met een AK-47.  Lachen…  Terroristische attractie met een afsluitend kopje zoete thee.  Ik gaf de mannen een big hug en een high five.
Niet veel later moest het Westen ingrijpen in Afghanistan. Het was “een broeinest van agressieve terroristen”.  Ik vermoedde een nieuwe kansloze arrogante Westerse missie tegen stoïcijnse kerels. Kerels die hun geit strelen en hun vrouwen slaan. Wars van bier en tieten maar best te pruimen met hasj en tjai. Kerels die het hoofd er bij houden.

zondag 9 november 2014

De Muur

Het is 25 jaar geleden dat ik met open mond en tranen in de ogen voor de TV zat. Slechte rekenaars en beperkt verstandelijken denken nu aan het EK van ’88. Dat mag, ik ben inmiddels wat milder. Nee, ik keek naar duizenden mensen, hamerend op misschien wel het grootste stuk beton ter wereld. De Muur viel en de wereld werd anders.

Voor mijn Nederlandse en Duitse vrienden die jonger zijn dan – pak ‘m beet – 35 jaar, is de Muur amper een issue. Alle sentimentele herdenkingen laten hun koud. Misschien dat ze warm lopen voor een thema technofeest in een oude bunker van de Stasi. Stasi, VoPo of IM: het zou ook een nieuwe chemische drug kunnen zijn.

Mijn leven kun je delen in twee vrijwel gelijke stukken. De eerste 25 met Muur en de laatste zonder.  De overtuiging dat de Muur er eeuwig zou blijven, was even onwankelbaar als de Muur zelf. De wereld was West, Oost of gewoon arm. Daar kwam bij dat de jaren ’80 nou niet bepaald uitblonken in geloof, hoop en liefde. De grauwe kabinetten van Ruud Lubbers, zure regen, Tsjernobyl, trieste ‘ban-de-bom’ demonstraties en altijd slecht weer. Tot overmaat van ramp stelden we voetballend in die tijd ook niets voor (tot ’88).

Op mijn goed-linkse HAVO werd het er flink ingehamerd. Dit is het, beter wordt het niet. Laat je niet leiden door het hart maar door het hoofd. Kies vooral geen sociaal beroep maar hou het bij economie en techniek. Leraren konden het niet nalaten om Thatcher en Reagan belachelijk te maken. In retroperspectief de enigen die wel ergens in geloofden, die wel hoop hadden en hun nek durfden uit te steken.  Met als toppunt van ironie dat Obama anno nu het statuur van Ronald Reagan nastreeft maar daar helaas in zal falen.

In 1983 en 1987 was ik in het Boeren- en Arbeidersparadijs, de DDR. Met het passeren van de grens van West naar Oost verdween in een keer de branie die hoorde bij mijn post-puber periode. Bruinkool, miezer en immer spiedende ogen in de rug. Een Heilstaat in bruin en vochtig grijs. Het enige dat glom waren laarzen en antifascistische standbeelden. Het was imponerend, intimiderend en beangstigend. We kochten plichtmatig voor een paar Ostmark Das Kapital. De rest van de – verplicht te spenderen – Ostmarken spoelden we weg met goedkoop bier in een zure Bierkeller waar trieste mannen, hangend aan een tafel somberden over hun leven. Vluchten kon voor hun alleen nog in de drank. Zo was het en zo zou het altijd blijven. Niemand die zich voor kon stellen dat het snel helemaal anders zou zijn. Berlijn is inmiddels uberhip. Het enige dat er nog hamert  is de continue technobeat.


Een paar weken geleden zong ik vals en dronken in een soort Karaoke “Over de Muur” van Het Klein Orkest. Een Aha-Erlebnis bij de ouderen. De aanwezige jongeren hadden geen idee waar ik het over had. Toch deed de tekst mij nog steeds rillen.

vrijdag 31 oktober 2014

Oud


Oud zijn, oud lijken, oud voelen of oud worden: allemaal relatief en zeer subjectief. Dat maakt het lastig om te schrijven over “oud”. Want schrijf je over oud als je oud of juist wanneer je  jong bent? Dan is het ook afwachten of de lezer je als oud of jong bestempelt. En, of dat complimenteus of rancuneus bedoeld is. In al die vaagheid zeg ik:”50 jaar is oud!”

Over iets meer dan een jaar is het zo ver. Ik mag vanaf dat moment ongegeneerd kleiner, kaler, dikker, muffer en rechtser of linkser worden. Dat laatste is mijn enige onzekerheid aangaande mijn nabije toekomst. De gedachte dat ik ook wel eens mager, mild en modieus kan worden, wil maar niet beklijven.

Het komende jaar sleep ik jullie mee in mijn bespiegelingen op mijn leven. Ik probeer hier te beschrijven waar ik aan denk bij 50 jaar. Verwacht geen chronologie van mijn leven, evenmin pre-necrologie of parodie. Gewoon wat rimpelingen in mijn brein en de rimpelingen in mijn leven.



Het is ook een persoonlijke queeste. Ik hoop dan ik op 1 november 2015 weet hoe oud ik ben. Hoe ik oud ben. Ik ben dan oud.



Om een beetje nostalgisch warm te draaien, zijn hier feiten over het jaar 1965 vanaf het moment van mijn conceptie.



Malcolm X wordt doodgeschoten in Harlem

Willem Duys ontvangt in Voor de vuist weg Amsterdamse student, die beweert tot een hogere staat van bewustzijn te kunnen komen door een gaatje in zijn voorhoofd te boren

Verloving van prinses Beatrix met de Duitse diplomaat Claus van Amsberg

Einde van het tweede Auschwitzproces te Frankfurt

Het eerste nummer van de VI en de Hitweek verschijnen

De Filet-O-Fish, de visburger van McDonald’s, gaat deel uitmaken van het standaardaanbod van de Amerikaanse fastfoodketen