maandag 23 april 2012

I.M. Helden

Ruim een maand geleden overleed een van mijn jeugdhelden. Geen filmster, legendarisch stripfiguur of sportheld maar een eenvoudige boer/loonwerker. In mijn beleving was Joep Arends een reus van een vent met kolossale handen en eeuwig stront aan laarzen of klompen. Joep – of een van zijn drie eveneens vrijgezelle broers – kwamen met hun machtige landbouwmachines regelmatig langs om mestvaalten te verwijderen, gierkelders leeg te zuigen of hooi tot balen te persen. Ik stond er als klein mannetje bij en bewonderde de mannen meer dan welke filmster ook. Dit waren mannen die echt werkten, die wisten waar het over ging.

Joep, Teun, een andere broer: ’t maakte niet uit. Niemand in het dorp wist precies uit hoeveel leden de familie bestond. Ze vormden een amorfe massa van laarzen, klompen, overalls en zwetende onderhemden. Moeilijk te zien of ze met z’n drieën, vieren of vijven waren. Zus Fiet hoorde er aanvankelijk ook bij maar die besloot in tegenstelling tot de mannen wel te trouwen. Fiet was al even massief als haar broers (het verhaal gaat dat ze voor de grap kokosnoten kraakte tussen haar machtige billen) maar verliet dus de ouderlijke boerderij, haar moeder met de zoons achterlatend.
Afgezien van wat eenzaam gerommel met knoestige vuisten onder harige dekens, na de uitzendingen van de Pin-up Club, leefde de familie Arends in rust en tevredenheid. Eerst overleed moeder, daarna Teun, daarna… De kaartclub werd steeds kleiner. Er hoefde steeds minder koffie gezet te worden. Ook bij mastodont Joep trad langzaam maar zeker het verval in. Het 84 jaar oude lichaam was al even krakkemikkig geworden als de verroeste landbouwmachines die al jaren ongebruikt in de schuur stonden. Op een avond, dit voorjaar, dronk Joep koffie met de laatst overgebleven broer(s?). Tevreden zette hij het kopje op het schoteltje en sprak de woorden: “En now goa’k dood”  *. Hij stond op en ging op de divan liggen. Even later sloot zijn broer met onhandige grote knuisten de ogen van Joep. Alles was gezegd, alles was gedaan.

Afgelopen zaterdag was ik bij de uitvaart van Sandor. Ook groot, ook een vakman, iets knapper dan Joep en ook een held. Een held voor zijn (oud)collega’s, familie en bovenal voor Silvana en hun twee dochtertjes. Bij hem geen verval, geen eenzaamheid of hoogste tijd. En ook geen laatste woorden. Sandor ging slapen om nooit meer wakker te worden. Er was nog veel te zeggen en nog meer te doen. Het mocht niet.
Sinds zaterdag worstel ik met het woord eerlijk. Ik geloof er even niet meer in. Net zo min als in hemel of hiernamaals. Ik geloof wel in de eerlijkheid van mijn helden. Joep en Sandor die elkaar ontmoetten in mijn hoofd. Rare, kleine wereld.

(* “en nu ga ik dood”)