Als kind las ik alles wat los en vast zat. Alle
leesboekjes van school, de krant, ik bladerde thuis door boeken en atlassen en
de Shell verzamelboeken met 3D plaatjes van over de hele wereld. Ik zoog het
binnen. Gulzig en nieuwsgierig. Een niet te stillen honger naar nieuw, nieuws
en verre oorden. Ik droomde, droomde van oneindigheid, verlangde naar
grenzeloosheid. Kinderdromen die platgewalst werden door mijn onuitstaanbare
pubertijd.
Het zag er qua capaciteit en opleiding
aanvankelijk best aardig uit bij mij. Gaandeweg mijn tienerjaren knuppelden de
hormonen echter elke creativiteit en ambitie uit het onhandige slungelige lijf.
Ik etterbakte voort, ontsnapte aan verwijdering van school en verliet de Havo
uiteindelijk met een eindlijst zonder onvoldoendes, zonder inspanning ook. Huiswerk?
Zelden of nooit. Boekenlijst? Te lui om een uittreksel te lezen. Mijn Havo was
doordrenkt van links idealisme uit de jaren ’60 dus ik klampte me vast aan
de klassikaal gelezen ‘Brave New World’ en ‘Animal Farm’. Van Nederlands kan ik
me niets herinneren maar voor Duits deed ik wel iets. Ik las van Kafka zowel Het Proces als Amerika. Dolende gefrustreerde zielen: het enige dat me boeide in
die tijd.
In slechte tijden komt mijn pubertijd ’s nachts terug.
Boze dromen wijzen mij op een verkwanselde jeugd. De oneindige potjes
4-op-een-rij die ik met Ireen speelde tijdens Engels van mijnheer Seller; mijn
afwezigheid bij vrijwel alle teken-, gym-, en Duits-lessen; het ontbreken van
een boekenlijst. St. Ludger heeft me nog tot diep in deze eeuw achtervolgd.
Waarom weet in niet maar de laatste tijd verschijnt St Ludger alleen nog na
avonden met bier, slechte rode wijn en te veel knoflook.
Toen ik in de vroege jaren ’90 de balans en wat
liefde (terug)vond, stak ook het literaire genot zijn kop weer op. Ik verslond
weer papier. Verzoop vooral in A.F.Th. maar werd verpletterd door Bret Easton
Ellis. American Psycho was een icoon
van die tijd. Ik sleepte natuurlijk nog de somberte van de jaren ’80 mee, het
uitzichtloze perspectief. Patrick Bateman maakte goed geschoold en intelligent er
op brute wijze een eind aan.
Waar Bret en zijn generatiegenoten met bot geweld
mijn leven binnendrongen, is daar langzaam, op kousenvoeten Haruki Murakami die
op mijn nachtkastje gaan liggen. Wat een Oosterse rust, wat een beheersing van
lust en wat een respect voor het introverte en kennis. Ik houd van de
hoofdpersonen. Moeilijke introverte mensen maar altijd met smaak (Goh). Ik houd van de ingetogen Japanse manieren met de heimelijke uitspattingen (Oh). Het
escapisme naar bergen, sneeuw, een gat in de grond, een anoniem hotel of stomende
on-sen: een droom, een wens (Oah). En Murakami is geïnjecteerd met een flinke
dosis Kafka (Ah).
Ik hou van de liefde van Murakami voor het
onvolmaakte. Kleine, grote of ongelijke borsten, rimpels, een pijnlijke lul na
de regen, verlegenheid of het totale onvermogen tot contact en genegenheid.
Maar ook de verholen wanhoop en totale chaos die zich uit in vluchten, vallende
vissen, bonenstaken en trombones. Ja, het is raar, het is soms kitsch maar uit
de pen van Murakami mag het. Hoe strakker het keurslijf, des te groter en
absurder de uitbarsting. Het mag.
Haruki Murakami is ook wat ouder en heeft daardoor
ook een wat andere kijk op seks. In ieder geval anders dan Bret Easton Ellis /
Patrick Bateman. De hoofdpersonen bij Haruki hoeven niet zo nodig een hoer keihard
in de kont te neuken, vervolgens bewusteloos te slaan en in stukken te snijden.
Nee, een date met een luxe callgirl kan ook bestaan uit een goed gesprek,
beschaafde uitwisseling van sappen en een licht emotioneel afscheid. Geen gedoe
met bebloede lakens maar rustig een biertje pakken uit de koelkast en samen knabbelen
aan een stengel selderij.
Waar Bret het heeft over lullige musicals en Huey
Lewis & the News, neemt onze Japanse vriend ons mee naar Stan Getz en
Janacek. Muziek die je meesleept naar een andere wereld. Haruki pakt mijn hand
en toont me de Japanse samenleving. Hij loopt hard. Harder dan ik. Ik zie slechts
zijn spoor. Leuke uitdaging. Maar voor wat?
Hier mis ik een beetje de clou. Moeten jullie nu
Haruki Murakami gaan lezen? Doe maar niet. En luister ook niet naar Janacek, of
Stan Getz (zeker niet in de prachtige combinatie met Joao Gilberto). Ga niet
hardlopen en ga zeker niet naar Japan.
Maar als je terug verlangt naar grenzeloze fantasie, ongecompliceerde rust en hallucinerende inspiratie, lees dan.... iets, van Murakami bijvoorbeeld
Geen opmerkingen:
Een reactie posten