dinsdag 20 oktober 2015

Van kwansel naar Haruki

Als kind las ik alles wat los en vast zat. Alle leesboekjes van school, de krant, ik bladerde thuis door boeken en atlassen en de Shell verzamelboeken met 3D plaatjes van over de hele wereld. Ik zoog het binnen. Gulzig en nieuwsgierig. Een niet te stillen honger naar nieuw, nieuws en verre oorden. Ik droomde, droomde van oneindigheid, verlangde naar grenzeloosheid. Kinderdromen die platgewalst werden door mijn onuitstaanbare pubertijd.

Het zag er qua capaciteit en opleiding aanvankelijk best aardig uit bij mij. Gaandeweg mijn tienerjaren knuppelden de hormonen echter elke creativiteit en ambitie uit het onhandige slungelige lijf. Ik etterbakte voort, ontsnapte aan verwijdering van school en verliet de Havo uiteindelijk met een eindlijst zonder onvoldoendes, zonder inspanning ook. Huiswerk? Zelden of nooit. Boekenlijst? Te lui om een uittreksel te lezen. Mijn Havo was doordrenkt van links idealisme uit de jaren ’60 dus ik klampte me vast aan de klassikaal gelezen ‘Brave New World’ en ‘Animal Farm’. Van Nederlands kan ik me niets herinneren maar voor Duits deed ik wel iets. Ik las van Kafka zowel Het Proces als Amerika. Dolende gefrustreerde zielen: het enige dat me boeide in die tijd.

In slechte tijden komt mijn pubertijd ’s nachts terug. Boze dromen wijzen mij op een verkwanselde jeugd. De oneindige potjes 4-op-een-rij die ik met Ireen speelde tijdens Engels van mijnheer Seller; mijn afwezigheid bij vrijwel alle teken-, gym-, en Duits-lessen; het ontbreken van een boekenlijst. St. Ludger heeft me nog tot diep in deze eeuw achtervolgd. Waarom weet in niet maar de laatste tijd verschijnt St Ludger alleen nog na avonden met bier, slechte rode wijn en te veel knoflook.

Toen ik in de vroege jaren ’90 de balans en wat liefde (terug)vond, stak ook het literaire genot zijn kop weer op. Ik verslond weer papier. Verzoop vooral in A.F.Th. maar werd verpletterd door Bret Easton Ellis. American Psycho was een icoon van die tijd. Ik sleepte natuurlijk nog de somberte van de jaren ’80 mee, het uitzichtloze perspectief. Patrick Bateman maakte goed geschoold en intelligent er op brute wijze een eind aan.

Waar Bret en zijn generatiegenoten met bot geweld mijn leven binnendrongen, is daar langzaam, op kousenvoeten Haruki Murakami die op mijn nachtkastje gaan liggen. Wat een Oosterse rust, wat een beheersing van lust en wat een respect voor het introverte en kennis. Ik houd van de hoofdpersonen. Moeilijke introverte mensen maar altijd met smaak (Goh). Ik houd van de ingetogen Japanse manieren met de heimelijke uitspattingen (Oh). Het escapisme naar bergen, sneeuw, een gat in de grond, een anoniem hotel of stomende on-sen: een droom, een wens (Oah). En Murakami is geïnjecteerd met een flinke dosis Kafka (Ah).

Ik hou van de liefde van Murakami voor het onvolmaakte. Kleine, grote of ongelijke borsten, rimpels, een pijnlijke lul na de regen, verlegenheid of het totale onvermogen tot contact en genegenheid. Maar ook de verholen wanhoop en totale chaos die zich uit in vluchten, vallende vissen, bonenstaken en trombones. Ja, het is raar, het is soms kitsch maar uit de pen van Murakami mag het. Hoe strakker het keurslijf, des te groter en absurder de uitbarsting. Het mag.

Haruki Murakami is ook wat ouder en heeft daardoor ook een wat andere kijk op seks. In ieder geval anders dan Bret Easton Ellis / Patrick Bateman. De hoofdpersonen bij Haruki hoeven niet zo nodig een hoer keihard in de kont te neuken, vervolgens bewusteloos te slaan en in stukken te snijden. Nee, een date met een luxe callgirl kan ook bestaan uit een goed gesprek, beschaafde uitwisseling van sappen en een licht emotioneel afscheid. Geen gedoe met bebloede lakens maar rustig een biertje pakken uit de koelkast en samen knabbelen aan een stengel selderij.

Waar Bret het heeft over lullige musicals en Huey Lewis & the News, neemt onze Japanse vriend ons mee naar Stan Getz en Janacek. Muziek die je meesleept naar een andere wereld. Haruki pakt mijn hand en toont me de Japanse samenleving. Hij loopt hard. Harder dan ik. Ik zie slechts zijn spoor. Leuke uitdaging. Maar voor wat?


Hier mis ik een beetje de clou. Moeten jullie nu Haruki Murakami gaan lezen? Doe maar niet. En luister ook niet naar Janacek, of Stan Getz (zeker niet in de prachtige combinatie met Joao Gilberto). Ga niet hardlopen en ga zeker niet naar Japan.

Maar als je terug verlangt naar grenzeloze fantasie, ongecompliceerde rust en hallucinerende inspiratie, lees dan.... iets, van Murakami bijvoorbeeld 





Geen opmerkingen:

Een reactie posten